لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

این پژوهش تلاش دارد با بررسی اندیشه های محمد قاسم امین، نگاه این اندیشمند مصری به مسئله ی زن را درک نماید. در این نوشتار، به این پرسش بنیادین پاسخ داده می شود که متون وی، درباره ی حقوق اجتماعی زن مصری، چگونه صورت بندی شده است؟ در این راستا، از رویکرد نظری تحلیل گفتمان انتقادی فرکلاف بهره گرفته شده است. مدعای این پژوهش این-گونه تنظیم شده است: متون تولید شده توسط یک اندیشمند سکولار مصری در نیمه ی نخست قرن بیستم، نابرابری موجود در حقوق اجتماعی زن را بازتاب می دهد. این متون تحت تأثیر هژمونی غرب گرایی، تلاش دارد جامعه ی سنتی مصر را زیر سؤال ببرد. گفتمان موجود در جامعه را که به شدت تحت تسلط اندیشه ی مردسالارانه و سنت قرار دارد در هم شکند و گفتمانی نوین، ایجاد نماید. گفتمانی که نابرابری جنسیتی موجود در جامعه را به چالش می کشد و متصور است که با بهره گیری از نگاه غرب به مسئله ی حقوق اجتماعی زن، می تواند دگرگونی ایجاد کند. متون تولید شده، به عنوان یک ساختار اجتماعی، خود بازتاب دهنده ی ویژگی های موجود در جامعه ی مصر در دهه های پایانی قرن نوزده و سال های آغازین قرن بیست است.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

در ایرانِ قرن نُهم هجری، مصادف با سلطنت سلطان حسین بایقرا در هرات، چهره های درخشانی در حوزه های مختلف از جمله نگارگری درخشیدند که در میان این هنرمندان، آثار هنرمندی شهیر به نام محمد سیاه قلم شیوه ای بدیع و متفاوت از سنت مرسوم نگارگری را دنبال می کند. بسان آثار و ریشه های شکل گیری آنها، هویت دقیق او نیز بر ما معلوم نیست. با این حال برخی از پژوهشگران او را غیاث الدین محمّد مصورساز و برخی حاجی محمّد هروی، از هنرمندان سدۀ نُهم و دهم هجری، می دانند. در حالی که تحقیقات بسیاری در خصوص هویت و ویژگی آثار محمد سیاه قلم صورت گرفته، اما نقش اقتباس در آفرینش های هنری از روی آثار محمد سیاه قلم توسط هنرمندان معاصر کمتر مورد پژوهش قرار گرفته است. این پژوهش که از منظر هدف بنیادی و از منظر ماهیت داده ها، کیفی است، با رویکرد تطبیقی و بر اساس منابع کتابخانه ای، تلاش دارد تا با بررسی آثار دو هنرمند، یکی ایرانی و دیگری انگلیسی تبار، یعنی احمد امین نظر و ریچارد بارتل، به شیوه های گرته برداری از آثار سیاه قلم در آثار این دو هنرمند بپردازد و به این پرسش پاسخ دهد که هنرمندان مورد بررسی به چه شیوه هایی از آثار سیاه قلم تاثیر پذیرفته اند. بر اساس یافته های این پژوهش هنرمندان مورد بررسی در بخش هایی چون فضای رعب آور، رنگ گزینی محدود، زمینه سازی (فضا) خلوت، ترکیب بندی متمرکز، ویژگی های ظاهری و فضای گروتسک، بیشترین تأثیر را از آثار سیاه قلم گرفته اند. در این میان امین نظر بر اساس نوع چکیده نگاری سیاه قلم، طراحی های خود را سامان داده، ولی از شیوۀ طراحی خطی متفاوتی، که ریشه در نگارگری مکتب اصفهان دارد، استفاده کرده و بارتل در چندوجه نگاری و سایه پردازی از سیاه قلم پیروی نکرده و فرم های سایه نمای پیکره ها و اشیا در آثار سیاه قلم را با بافت های تجریدی و گاهی برش هایی از پیکره های معاصر پر کرده است. هر دو هنرمند از شیوۀ فیگوراتیو آثار سیاه قلم فاصله می گیرند و تصاویری تجریدی خلق می کنند.

با غیبت امام دوازدهم (ع) در موضوع شیوه رسیدن به حکم شرعی میان علمای شیعه اختلاف ایجاد شد. برخی با اعتقاد به کامل بودن دین بر آن بودند که همه نیازهای متشرعان در مجموعه سنت و حدیث آمده است و در مقابل، عده ای دیگر ضرورت اجتهاد فقیه از حدیث را مطرح کردند. این اختلاف به طور خاص در دوران صفویه خود را بازنمایاند و جریان اصولی و اخباری پدید آمد. در این پژوهش ضمن استفاده از رویکرد پژوهش تطبیقی، در جمع آوری مطالب از روش کتابخانه ای و در فهم و توضیح داده ها از روش مقایسه ای استفاده نوده است. یافته ها نشان می دهد هر یک از دو جریان اصولی و اخباری در آرا وحید بهبهانی و محمد امین استرآبادی، به دلیل تأکید یکی بر عقل و دیگری بر نقل، در رویکرد خود به حکومت، رویکرد متفاوتی را دنبال کرده اند.

قاله حاضر درصدد بررسی «جایگاه عرب گرایی در مواجهه تفسیری با قرآن کریم در فکر معاصر اسلامی» با تمرکز بر سه اندیشمند عرب در این زمینه است. روش تحقیق به شیوۀ توصیفی - تحلیلی خواهد بود. رویکرد ادبی به تفسیر قرآن یکی از پرنفوذترین جریان های فکری در فکر معاصر عربی به پیش گامی اندیشمندانی نظیر محمد عبده، طه حسین، امین الخولی، شکری محمد عیاد، بنت الشاطی و شاگردان آنها نظیر محمد احمد خلف الله، مهدی علّام و نصر حامد ابوزید است. مهم ترین ادعای این جریان، آن است که قرآن، عظیم ترین اثر ادبی است که زبان عربی را جاودانه ساخته، ازاین رو نباید نخستین و مهم ترین غرض تفسیر قرآن را فهم، هدایت و رحمت الهی نسبت به بشر تلقی کرد، بلکه قرآن را باید به مثابه یک امر فرهنگی (The Cultural) شناخت. این رویکرد، قرآن کریم را از یک کتاب وحیانی که همواره در تمدن اسلامی به عنوان راهنمای فعّالی در تحقق ظرفیت های الهی انسان شناخته می شد، به ابژه ای برای مطالعه خصلت های فرهنگی تمدنی نظیر تمدن عربی - اسلامی تقلیل داده و چنین می نمایاند که مطالعه این کتاب الهی مسئله ای ایمانی نیست و هر عرب زبان و یا علاقه مند به زبان عربی لازم است به مطالعه ادبی این کتاب بزرگ عربی روی آورد و پس از آن، هر کس برای هر مقصودی که دارد می تواند به قرآن مراجعه و مقصود خود را دنبال کند. مسئله اصلی در مقاله آن است که مکانت خصلت های فرهنگی «عروبة» (عرب گرایی) در مواجهه تفسیری با قرآن کریم را مورد تأمل قرار دهد و با اِعمال ارزیابی انتقادی، پیامدهای چنین رویکردی را بررسی نماید.

در حقوق ایران، مسلما، امین نسبت به تلف یا نقصان مال موضوع قرارداد، تا زمانی که مرتکب تقصیر نشده، مسوولیتی نخواهد داشت. ولی اگر مرتکب تقصیر شود، تقصیر او موجب انحلال عقد نمی شود. همچنین، مسوولیت امین مقصر نسبت به عین مال موضوع عقد، ضمان مطلق نامحدود و یا ضمان مطلق محدود نیست، بلکه مبتنی بر مسوولیت قراردادی بر مبنای اصول و قواعد حقوقی خواهد بود. علاوه بر این، اگر در نحوه استفاده از منافع مال مرتکب تقصیر شود، مسوولیت او بر مبنای قاعده استیفاء مبتنی است و تقصیر او اثری بر تعهدات قراردادی مالک و حقوق امین نخواهد گذاشت.

قیصر امین پور، شاعر برجسته ی معاصر، علاوه بر شعر نو در غزل نیز تبحر وافی، و بیش از قالب های سنتی دیگر، در غزل سرایی ید طولایی دارد. غزل او سادگی و صراحت خاصی دارد و هیچ تکلف و تصنع خاصی در آن دیده نمی شود. غزل او امتداد جریانی در ادب معاصر است که بدان «غزل نو» می گویند و بیشتر نزدیک به شعر نو یا نیمایی است. حال و هوای عمده ی حاکم بر غزل او عبارتند از: بیان حدیث نَفْ س، توصیف حالات درونی و شخصی و نیز انتقاد ملایم اجتماعی. او از زبان ساده و تخاطب عادی و یا حتی محاوره برای حصول این بیان بهره می گیرد. این نوع شعر، فاقد قیدوبندهای سنتی غزل است؛ چه در حیطه ی محتوا و مضمون و چه در حیطه ی شکل و ساختار. از نظر شکل و ساختار، ابیات این نوع غزل کوتاه، و تمرکز وحدت معنایی شعر، بیشتر بر محور عمودی غزل است. در زمینه ی قافیه پردازی نیز به نوآوری هایی دست زده است و در غزل، بیشتر از ردیف و به صورت فعلی بهره جسته است. این مقاله به شیوه ی توصیفی تألیف یافته که با استمداد و استناد به ابزارهای آماری، به تبیین و توضیح بحث پرداخته است.